Krótsze dni, niskie temperatury, deszcz zamiast słońca i aura niesprzyjająca spacerom - to tylko niektóre z powodów jesiennej chandry, która dotyka blisko 30% Polaków. Jak radzić sobie z sezonowym pogorszeniem nastroju? O tym w artykule. 

 

Polska złota jesień jest piękna, to nie podlega dyskusji, ale potrafi być również przygnębiająca. Pierwsze przymrozki, krótsze dni, deszczowe, pochmurne dni, niewiele słońca - to wszystko powoduje, że pojawia się chandra. 

Jesienna chandra - co to właściwie jest? 

Na początku warto zaznaczyć, że nie można utożsamiać jesiennego spadku nastroju z depresją. Wiele osób w tym okresie boryka się ze zmęczeniem, utratą energii i entuzjazmu. Jest to jednak stan przejściowy, który z czasem mija. 

Depresja jesienna jest następstwem np. niedoboru promieniowania słonecznego i związanymi z tym zaburzeniami hormonalnymi. 

 

5 sposobów na poprawę nastroju 

Przygotowaliśmy dla Was kilka sposobów na poprawę nastroju, które mogą pomoc w walce z jesienną chandrą.

 

Suplementacja witamin

W okresie jesienno-zimowym wzrasta zapotrzebowanie na witaminę D3, K3 i C. Warto ją suplementować, by wzmocnić swoją odporność i poprawić nastrój. 

 

Zbilansowana dieta

Jesienią częściej sięgamy po słodkości, które poprawiają nam nastrój. Jednak efekt uzyskany np. przez pyszną czekoladę jest krótkotrwały, a nadużywany może prowadzić do nadprogramowych kilogramów. Dlatego zaleca się, by jeść:

  • produkty pełnoziarniste 
  • warzywa (marchew, seler, burak, dynia, jarmuź, szpinak, brokuły, cebula, czosnek, kiszona kapusta i kiszone ogórki)
  • nasiona roślin strączkowych
  • ryby morskie i słodkowodne
  • fermentowane mleko (kefir, maślanka, jogurt, mleko acidofilne) 

 

Aktywność fizyczna

W czasie wysiłku fizycznego nasz organizmu produkuje zwiększoną liczbę endorfin. Właśnie dlatego nie powinniśmy w tym okresie rezygnować ze sportu. 

 

Światłoterapia 

Ze względu na niewielkie promieniowanie słoneczne w okresie jesienno-zimowym odczuwamy senność, apatię oraz spadki poziomu serotoniny i dopaminy. Przekłada się to na pogorszenie samopoczucia i szybsze zmęczenie. Dlatego zaleca się, by w miarę możliwości jak najwięcej korzystać z naturalnego światła, nawet jeśli całe dnie spędzamy w domu. 

 

Zdrowy sen

Powinniśmy zadbać również o jakość snu. Przemęczenie i niewyspani nie mamy siły, ochoty, by zmierzyć się z rzeczywistością, która nie napawa nas optymizmem. Dlatego warto zadbać o regularność snu.

 

A jakie są Wasze sposoby na jesienną chandrę? Podzielcie się swoimi sposobami w komentarzu na Facebooku. 

Odżywianie jest jedną z podstawowych fizjologicznych potrzeba człowieka i aby normalnie funkcjonować codziennie musimy dostarczać naszemu organizmowi pożywienia. Wielu seniorów ma zaburzenia apetytu, kłopoty z gryzieniem, a ich dieta jest monotonna, co może doprowadzić do niedożywienia, a to z kolei rodzi poważny, głównie zdrowotny. 

 

Według naukowców z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego prawidłowe odżywienie jest jednym z najistotniejszych czynników mających wpływ na utrzymanie zdrowia. Niestety wielu seniorów zmaga się z niedożywieniem. Według danych European Nutrition for Health Alliance ponad 30% osób po 65. roku życia jest niedożywionych. Problem występuje zarówno wśród osób starszych mieszkających w domu, jak i przebywających w szpitalach oraz domach opieki. Szacuje się, że niedożywienie lub ryzyko niedożywienia dotyczy jednej czwartej, a w niektórych przypadkach nawet 85% mieszkańców placówek opiekuńczych w Polsce. W wielu przypadkach problem pozostaje niezdiagnozowany. Dlatego tak istotne jest dbanie o zdrową dietę seniorów i unikanie restrykcyjnych diet.

 

Niedożywienie - co to właściwie jest?

Niedożywienie organizmu to stan, w którym nie otrzymuje on odpowiedniej ilości energii (kalorii) i składników pokarmowych (witamin, białka, tłuszczu, węglowodanów, składników mineralnych), co prowadzi do zmian metabolicznych oraz zaburzeń w funkcjonowaniu organizmu.

 

Niedożywienie u osób starszych

Ryzyko wystąpienie niedożywienie rośnie wraz z wiekiem. Niedożywieniu często wynika z niewłaściwej diety, problemów z apetytem i gryzieniem. Co więcej, za niedożywienie może odpowiadać różnego rodzaju uzależnienie np. od leków. Dodatkowo na niedożywienie mają wpływ czynniki ekonomiczne (niska emerytura)  i społeczne (np. izolacja). Warto pamiętać o tym, że wraz z wiekiem zmniejsza się sprawność zmysłów węchu i smaku, zmniejsza się aktywność fizyczna, co prowadzi do zwolnienia tempa metabolizmu, przez co seniorzy odczuwają sytość. 

 

Największym czynnikiem sprzyjającym niedożywieniu w wieku senioralnym są jednak choroby przewlekłe i związane z nimi leczenie, terapie. 

 

U seniorów niedożywienie najczęściej związane jest z niedoborem białka i energii. 

 

Objawy niedożywienia

Wśród objawów niedożywienia u seniorów są:

  • spadek masy ciała nawet o 5 proc
  • osłabienie siły mięśniowej
  • zmęczenie
  • senność
  • pogorszenie samopoczucia
  • wypadanie włosów
  • łamliwość paznokci
  • spadek energii 
  • problemy z koncentracją
  • zwiększona podatność na infekcje dróg oddechowych
  • zwiększona podatność na złamania
  • omdlenia

 

Skutki niedożywienia u osób starszych 

Problem niedożywienia jest bardzo poważny niezależnie od wieku. Dochodzi wówczas do wielu groźnych zmian w organizmie. Wśród najczęstszych skutków niedożywienia można wyróżnić:

  • zwiększona męczliwość
  • osłabienie siły mięśniowej i sprawności psychomotorycznej
  • zaburzenia świadomości
  • zaburzenia wodno-elektrolitowe
  • hipotonia ortostatyczna
  • podatność na powstawanie odleżyn i zakażeń 
  • wolniejsze gojenie ran
  • wydłużenie rekonwalescencji, hospitalizacji
  • rosnące ryzyko śmierci

Walka z niedożywieniem seniora

Jedną z najlepszych metod walki z niedożywieniem jest jej po prostu rozpoznanie. Jeśli zauważymy, że senior traci na wadze, brakuje mu energii i sprawności psychomotorycznej, powinna zapalić się nam czerwona lampka. Już spadek masy ciała o 5 proc. powinien skłonić do natychmiastowej konsultacji z lekarzem. 



W kolejnym artykule zajmiemy się tym jak przygotować dietę dla niedożywionego seniora.

Co roku 4 października obchodzony jest Światowy Dzień Onkologii. Tego dnia na całym świecie głośniej mówi się o chorobach nowotworowych, ich profilaktyce i życiu z rakiem. Według danych w Polsce z powodu nowotworów umiera rocznie około 100 tysięcy osób. Mimo, że nasza świadomość na temat chorób nowotworowych rośnie z roku na rok, nadal zapominamy o profilaktyce. Warto pamiętać o tym, że wykrycie nowotworu we wczesnym stadium zwiększa nasze szanse na pokonanie choroby.

 

Choroby nowotworowe atakują osoby w różnym wieku, jednak ryzyko zachorowania wzrasta wraz z wiekiem. Według danych około 60-70% pacjentów onkologicznych to osoby powyżej 60 roku życia. W związku ze Światowym Dniem Onkologii chcielibyśmy przyjrzeć się nowotworom wśród seniorów. 

Choroby nowotworowe u seniorów rozwijają się znacznie wolniej niż u osób młodszych, często nie dając żadnych objawów. 

 

Najczęstsze choroby nowotworowe wśród seniorów 

Wśród najczęstszych chorób nowotworowych wśród seniorów wyróżnia się:

  • rak płuc
  • rak jelita grubego
  • rak żołądka
  • rak trzustki
  • rak nerki
  • rak pęcherza moczowego
  • rak narządów rodnych u kobiet
  • szpiczak mnogi
  • przewlekła białaczka limfocytowa 
  • rak skóry
  • rak prostaty 
  • rak sutka

 

Opieka nad chorym na nowotwór 

Sprawowanie opieki nad schorowanym seniorem jest wyjątkowo trudne. Bardzo ważna jest wówczas profesjonalna opieka, która uwolni seniora od cierpienia. Przede wszystkim należy zapoznać się z rodzajem choroby, sposobem leczenia i potrzebami osoby chorej, dlatego tak istotna jest rozmowa z lekarzem, a także słuchanie i reagowanie na potrzeby chorego. Dowiedz się jakie leki powinien przyjmować, w jakich porach dnia, czy należy je przyjmować przed/po posiłku - jak dowiesz się, zanotuj i pilnuj tego, by stało się rutynową czynnością. Obserwuj seniora, słuchaj jego i reaguj na każde jego słowa. Jeśli pojawią się niepokojące objawy, zmiany skórne - najlepiej skonsultuj to z lekarzem. 

W związku, że organizm seniora w chorobie jest znacznie osłabiony zwróć szczególną uwagę na to by posiłki były zróżnicowane, bogate w witaminy i minerały. Jeśli senior nie jest w stanie jeść normalnych posiłków, wypróbuj gotowe suplementy. Pamiętaj również o tym by organizować czas wolny seniorowi tak by nie myślał on o chorobie. Miej na uwadze to, że chory potrzebuje wsparcia psychicznego. Obdarz go cierpliwością i serdecznością. Senior przez chorobę może stać się przygaszony, pozbawiony energii i motywacji, a to prowadzi do skrajnych emocji. Jednak nie okazuj podopiecznemu nadmiernej troski i współczucia, ponieważ może to przynieść odwrotny skutek od planowanego. 

Okres jesienno-zimowy to czas, który sprzyja infekcją i pogorszeniu nastroju, dlatego trzeba szczególnie dbać o seniorów. Jak zadbać o seniora w tym okresie - o tym w artykule poniżej. 

 

Zadbaj o dietę 

Przede wszystkim zadbaj o to by dieta seniora, wzmacniała jego odporność. Zadbaj by w posiłkach, pojawiały się warzywa i owoce. Wśród składników, które wzmacniają odporność są:

  • witamina C - pietruszka, brukselka, brokuły, czerwona i zielona papryka, szpinak, kalafior, kalarepa, kiwi, pomarańcze, truskawki, czarna porzeczka, grejpfrut 
  • witamina B - marchew, pietruszka, jarmuż, szpinak, szczaw, szczypiorek, czerwona papryka, morele, melon, brzoskwinia, śliwki
  • witamina D3 - śledź, łosoś
  • działanie bakteriobójcze i grzybobójcze - czosnek, cebula 

 

Oprócz tego warto również do posiłków dodawać kiszonki, które uznawane są za naturalny probiotyk oraz miód, który ma działanie przeciwzapalne i antybakteryjne. 

 

Zadbaj o nawodnienie 

O odpowiednim nawodnieniu należy pamiętać niezależnie od tego czy na dworze są upały, czy mrozy. Seniorzy mają często zaburzone łaknienie i w okresie, gdy panują niskie temperatury nie odczuwają pragnienia. Dlatego tak ważne jest by seniorzy pili napoje małymi łykami, nawet gdy nie odczuwają pragnienia. 

 

Warto w tym okresie przygotowywać napoje rozgrzewające np.

  • złote mleko
  • napar imbirowy z kurkumą
  • napar jabłkowo-cytrynowy
  • napar rozmarynowy z cytrusami
  • napar malinowo-kardamonowy 
  • napar z zielonej herbaty z miętą i pomarańczą
  • napar z pokrzywy
  • napar z owoców granatu 

 

Nie przegrzewaj organizmu 

Należy dbać o to, by nie przegrzewać organizmu, które może prowadzić do zaburzeń pracy układu odpornościowego i narażenia na infekcje. Dlatego zaleca się ubieranie “na cebulkę”, co daje możliwość ściągnięcia ubrań przy wzroście temperatury. W tym okresie warto stawiać na odzież z naturalnych materiałów oraz ubrania termicznej. 

 

Zadbaj również o odpowiednie nawilżenie powietrza w domu seniora. Tutaj z pomocą przyjdzie np. nawilżacz powietrza oraz wietrzenie pomieszczeń. 

 

Zadbaj o skórę

W tym okresie należy zadbać o natłuszczenie skóry. Silny wiatr, niskie temperatury sprzyjają wysuszeniu i podrażnieniom skóry, dlatego tak ważna jest pielęgnacja w tym okresie, szczególnie rąk i twarzy. Warto zaopatrzyć się w dobry krem do rąk i twarzy, który przeznaczony jest do stosowania zimą. 

 

Zadbaj o zdrowie psychiczne 

Mało słońca, ograniczone możliwości spędzania czasu na zewnątrz powodują obniżenie nastroju nie tylko u seniorów. Ważne jest, by zapewnić podopiecznemu rozrywką inną niż tylko oglądanie telewizji. 

 

By temu zapobiec możesz:

  • zapisać podopiecznego do pobliskiego domu seniora lub na zajęcia przeznaczone dla niego, które związane są z jego zainteresowaniami
  • zachęcić seniora do odkrycia nowego hobby lub powrót do niego